การเกษตรที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศสำหรับการผลิตข้าวในภาคกลาง ประเทศไทย

The climate smart agriculture for rice production in the central region of Thailand

Name: กนกพร ภาคีฉาย

keyword: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ThaSH: Rice Production

; การเกษตรที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศ

ThaSH: Climate-Smart Agriculture

; การเพาะปลูกข้าว

ThaSH: Climate Change

Abstract: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อการผลิตข้าว เกษตรกรควรมีแนวปฏิบัติที่ดีในระดับฟาร์มตามกรอบการเกษตรที่ปราดเปรื่องต้านสภาพภูมิอากาศ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ 1) ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาหภูมิอากาศต่อผลผลิตข้าว 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อ การนำแนวปฏิบัติการผลิตข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศ และ 3) เพื่อศึกษาแนวปฏิบัติที่เหมาะสมของการผลิตข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศสำหรับการผลิตข้าว การวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อผลผลิตข้าวใช้ข้อมูลการผลิตข้าวและสภาพอากาศ แบบพาเนลจำนวน 22 จังหวัด จำแนกตามพื้นที่รับน้ำ และไม่รับน้ำ ตามฤดูเพาะปลูก ข้าวนาปี ปี พ.ศ. 2524 - 2560) และข้าวนาปรัง (ปี พ.ศ. 2530 - 2560) และจำลองผลกระทบการผลิตข้าวในอนาคต (ปี พ.ศ. 2573 2603 2633) ผลการศึกษาพบว่า สภาพอากาศตามฤดูกาลเพาะปลูกส่งผล กระทบเชิงลบต่อผลผลิตข้าว โดยเฉพาะในพื้นที่รับน้ำ ส่วนความแปรปรวนของปริมาณน้ำฝน ร่วมกับ อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย ส่งผลกระทบต่อโอกาสความสูญเสียผลผลิตข้าวนาปีในพื้นที่รับน้ำ และปริมาณน้ำฝนรวม ร่วมกับ อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย ส่งผลกระทบต่อโอกาสความสูญเสียผลผลิตข้าวนาปรัง ในพื้นที่รับน้ำ และผลการจำลองผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อผลผลิตข้าวในอนาคต ปี 2573 - 2633) พบว่า ผลผลิตข้าวนาปี (นาปรัง) เฉยลดลง, ความแปรปรวนของผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น และเพิ่มโอกาสความสูญเสียผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น การวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำแนวปฏิบัติของการผลิตข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่อง สภาพภูมิอากาศ ใช้แบบสอบถามเชิงโครงสร้างในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากเกษตรกรผู้เพาะปลูกข้าว ในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 400 ราย ด้วยวิธีการวิเคราะห์การถตถอยแนบโลจิทเชิง อันตับ (Ordered Logit Regression Analysis) ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรกลุ่มตัวอย่าง มีการปฏิบัติตามกรอบ CSAR ในระตับค่อนข้างน้อย และปัจจัยที่ส่งผลต่อความน่าจะเป็นในการเพิ่มโอกาส การปฏิบัติตามกรอบ CSAR ในระดับที่สูงขึ้น ได้แก่ ปัจจัยด้านบุคคล และปัจจัยด้านสังคม แนวปฏิบัติที่เหมาะสมทางการผลิตข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศ ใช้การประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) ในพื้นที่ตอน และพื้นที่ทุ่งรับน้ำ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรควรปฏิบัติตามแนวทางการผลิตข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพภูมิอากาศ (CSAR) ตามลักษณะพื้นที่ ให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง โดยมีกรอบ มีดังนี้ 1) ปรับเปลี่ยนระบบการผลิต 2) การสร้างความคล่องตัวและเครือข่ายทางสังคม 3) การจัดการด้านการเงินของฟาร์ม 4) การเพิ่มความหลากหลายของอาชีพในและนอกฟาร์ม และ 5) การจัดการความรู้และระเบียบข้อบังคับการศึกษาในครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าการเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตข้าวนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้านการส่งเสริมการเกษตรควรสร้างความตระหนักในผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมีอากาห มุ่งให้ความรู้และนำเสนอข้อมูลข่าวสารด้านการเตือนภัยพร้อมแนวทางการรับมือเพื่อเกษตรกรวางแผนการผลิตได้อย่างเหมาะสม รวมทั้งดำเนินนโยบายด้านการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตข้าว การรวมกลุ่มสมาชิกนาแปลงใหญ่ และสนับสนุนให้เกษตรกรปฏิบัติตามแนวทางที่เหมาะสมการเพาะปลูกข้าวที่ปราดเปรื่องเรื่องสภาพอากาศ เพื่อลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่เพิ่มขึ้นในอนาคต

Abstract: Climate change affects rice production; farmers supposed to have a good practice at the farm level according to the Climnate-Smart agricultural framework. The objective of this study is to analyse 1) Impact of climate change on rice production 2) Factors affecting adoption of Climate-Smart agricultural practice for rice production and 3) Study the Climate-Smart agricultural practice for rice production. Based on the rice production and weather panel data from 22 provinces classify by flooded areas and planting season, the in-season rice (during 1981 to 2017) and off-season rice (during 1987 to 2017). And, according to the climate change projection effects on rice's production for the future (2030. 2060 and 2090). The results show that cultivates seasonal weather had a negative impact on rice product, especially, the watershed areas. The variance of rainfall combined with the average minimum temperature had impact to increase down side risk on in-rice season product in watershed areas And, the total ranfal with in average maximumn temperature had impact to increase down side risk on off-rice season product in watershed areas. From the simutation for the future (2030-2090) effects on the rice production showed that the average yield of in-rice season has decreased, the production varability and down side risk have increased. The analysis of factors affecting the Climate-Smart agricultural practice for rice production. We use the structural questionnaire to collect data from 400 rice farmers in Phra Nakhon Si Ayutthaya province and use ordered logit regression for an alysis. The resuts suggested that the sarnple farmers have a relatively low level of conformity with the CSAR framework, and the factors that affect the probability of increasing the opportunity to comply with the CSAR at a higher level were personal and social factors. The best practice for the Climate-Smart agricultural rice production, we used the focus group discussion for the not-flooding and basin area in Phra Nakhon Si Ayutthaya. The results showed that farmers should follow the CSAR guidelines for rice production that is adaptable to climate change in accordance with the changing in climate, with a framework consisting of 1) Adjusting Production Systerns, Mobility and Social Network 3) Farm financial management 4) Diversification on and off the farm income and 5) Knowledge management and regulations. This study indicates that increasing the rice production efficiency needs. the relevant agencies in agricultural promotion should raise awareness of the impacts of climate change and aim to educate and provide early warning information cope with methods for farmers to do a proper planning, including policy implementation on rice production technolagy development, joining a large plots of rice field project, and supports farmer adopt CSAR practice to reduce the effects of increased climate. change in the future.

มหาวิทยาลัยแม่โจ้. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: mjudc@mju.ac.th

Name: นิโรจน์ สินณรงค์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

Name: กฤตวิทย์ อัจฉริยะพานิชกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Name: พัชรินทร์ สุภาพันธ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2020

Modified: 2566-03-27

Issued: 2566-01-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

Th

tha

Spatial: เชียงใหม่

DegreeName: ปริญญาเอกปรัชญาดุษฎีบัณฑิตสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ประยุกต์

Descipline: Doctor of Philosaphy in Applied Economics

Grantor: มหาวิทยาลัยแม่โจ้

Level: ปริญญาเอก

©copyrights มหาวิทยาลัยแม่โจ้

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	abstract.pdf	2.13 MB	13	2026-05-26 18:16:01
2	fulltext.pdf	170.22 MB	30	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.032102 วินาที